Ik ben zelf (als Belg) in 2017 naar Tsjechi\u00eb verhuisd, en dan meerbepaald naar de hoofdstad Praag. Dat was eerst met het idee “we zien wel”, en intussen woon ik hier al een aantal jaren. Ik krijg dan ook wel vaker vragen over Praag en Tsjechi\u00eb meer algemeen, vandaar het idee om eens een praktisch overzichtje te maken (bij deze).<\/p>\n\n\n\n
Voor mijzelf, zijn dit de drie meest positieve dingen (en nog steeds) aan Tsjechi\u00eb:<\/p>\n\n\n\n
Tsjechi\u00eb \/ de Tsjechische Republiek<\/strong> Het klimaat<\/strong> De taal<\/strong> Enkele basiswoorden \/ -uitdrukkingen<\/strong> Betalen<\/strong> Naar het toilet<\/strong> Op restaurant<\/strong> Eten<\/strong> Drinken<\/strong> Bezienswaardigheden<\/strong> Winkels en winkelcentra<\/strong> Onderweg met de auto<\/strong> Openbaar vervoer<\/strong>
De offici\u00eble naam is “Tsjechische Republiek” (Eng.: Czech Republic, Tsj.: \u010cesk\u00e1 republika), maar wordt vaak afgekort tot simpelweg Tsjechi\u00eb (Eng.: Czechia, Tsj.: \u010cesko). Aan het hoofd van de democratie staat de president (nu Petr Pavel) zoals de naam republiek impliceert. Het land maakt deel uit van Europa en de NAVO. De landcode is CZ en telefoonnummers beginnen met +420.
Tsjechi\u00eb telt iets meer dan 10 miljoen inwoners (10.7), en is qua oppervlakte dubbel zo groot als Belgi\u00eb (waardoor er dus veel ruimte overblijft voor natuur). Tsjechi\u00eb kent 3 historische regio’s (Bohemen, Moravi\u00eb en Tsjechisch Silezi\u00eb), en officieel 14 bestuurlijke regio’s (zoals provincies).
De offici\u00eble taal is Tsjechisch en er wordt met Tsjechische Kronen (CZK) betaald (we komen later op beide terug).<\/p>\n\n\n\n
Tsjechi\u00eb kent een gematigd continentaal klimaat, door de afwezigheid van een zee nabij. Dit betekent dat er minder neerslag valt dan in Belgi\u00eb en Nederland (het is dus “droger”). Tijdens de zomer is het pakweg gemiddeld 5 graden warmer (dan BE en NL), en in de winter 5 graden koeler. Dat is voldoende voor een aangename zomer, en de mogelijkheid om te gaan ski\u00ebn in de winter, zonder (of zeldzaam) de extremen van een \u00e9cht continentaal klimaat (40\u00b0C in de zomer en -20\u00b0C in de winter).
Het gezegde gaat dat Belgi\u00eb en Nederland enkel lente en herfst hebben, en Tsjechi\u00eb enkel winter en zomer. De meest aangename maand om Tsjechi\u00eb te bezoeken is juni, met op de tweede plek mei en september.<\/p>\n\n\n\n
Tsjechisch<\/em>
De offici\u00eble taal in Tsjechi\u00eb is het Tsjechisch, een (West-)Slavische taal (zoals Pools, Slovaaks, Kroatisch, Russisch, …), met een (voor ons leesbaar) West-Europees alfabet. De taal is fonetisch (wat men leest spreekt men uit, en wat men uitspreekt schrijft men), waarbij courant accenttekens worden gebruikt.
Engels<\/em>
De kennis van het Engels is benedengemiddeld in Tsjechi\u00eb (doordat veel “internationaals” wordt vertaald en vrijwel alles op televisie wordt gedubd). In toeristische omgevingen kan men meestal vlot weg met Engels (hier wordt op gerecruteerd), en jongeren (tot 25-30) spreken ook redelijk tot goed Engels. Daarbuiten is het vaak behelpen helaas.<\/p>\n\n\n\n
Ano [aano] (of jo): ja
Ne [neh]: nee
Pros\u00edm [proseem]: alstublieft
D\u011bkuji [dyehkoojii]: Dank u
Dobr\u00fd den [dobree den]: Goeiedag
Na shledanou [naskledanow]: Tot ziens
Prominte [promintej] \/ pardon [pardoon]: Sorry
Omlouv\u00e1m se [omlow-vaamse]: Excuseer
Nerozum\u00edm [nerozoomeem]: Ik begrijp het niet
Nemluv\u00edm \u010desky [nemloveem chehskee]: Ik spreek geen Tsjechisch
Mluv\u00edte anglicky? [mluveete anglitski]: Spreekt u Engels?<\/p>\n\n\n\n
De offici\u00eble munteenheid is de Tsjechische Kroon. Euro’s (biljetten) worden soms aanvaard, maar meestal is dat een slecht idee (de wisselkoersen zijn vaak kunstmatig slecht). Buiten in kleinere winkels en op marktjes, kan er vrijwel overal (contactloos) elektronisch worden betaald. Wise<\/a> of Revolut<\/a> zijn aanraders voor het buitenland met andere munteenheden.
De handige manier om (snel \/ inaccuraat) om te rekenen naar Euro is te vermenigvuldigen met 4 en te delen door 100 (laatse twee cijfers laten vallen): 25K\u010d = (25 * 4 \/ 100) +\/- 1\u20ac
Als er wordt voorgesteld om in elektronisch in Euro te betalen (of de keuze wordt geboden op de terminal), is dat vrijwel altijd een slecht idee: gewoon betalen in Kronen en je bank de wisselkoers laten aanrekenen (meestal rond 3% toeslag). Heb je cash nodig, dan kan je best gewoon geld afhalen uit een automaat: neem daarbij een automaat van \u00e9\u00e9n van de banken (en laat ook hier de automaat zelf NIET<\/strong> omrekenen naar Euro). Vermijd EURONET automaten<\/a> als de pest (legale oplichting)!
Nooit geld omwisselen op straat (bekende toeristenval), en aan loketten eerst de wisselkoersen goed nakijken (de wisselkoers wijzigt dagelijks, de offici\u00eble is hier te vinden<\/a>)<\/p>\n\n\n\n
In alle tankstations nabij grote wegen is er toiletgelegenheid. Soms moet de sleutel worden gevraagd aan de kassa. Dit is ofwel gratis (waarbij er vaak een beleefdheidsaankoop wordt gedaan), ofwel wordt 10 tot 20K\u010d (0.40\u20ac – 0.80\u20ac) gevraagd.
In steden is het vaak handigst om even een winkelcentrum (Tsj: obchodn\u00ed centrum [OC]) binnen te stappen. Dit is meestal gratis, maar wordt vaker en vaker ook betalend (10 – 20K\u010d). In een heel aantal metrostations zijn er ook toiletten te vinden (10 – 20K\u010d). Het is aanvaard om een restaurant binnen te stappen en zonder meer het toilet te gebruiken, mits dat even wordt gevraagd aan de kelner \/ eigenaar.
Toiletten worden aangegeven met “toaleta” of “zachod”. Mu\u017ei is voor de mannen, \u017deny voor de vrouwen.<\/p>\n\n\n\n
Caf\u00e9s [Tsj.: hospoda] zijn zeldzaam in Tsjechi\u00eb, maar in elk restaurant kan enkel iets gedronken worden. De keuken is doorlopend open, vaak van 11:00 tot ongeveer 21:00. Een plaats wordt niet aangewezen (tenzij expliciet aangegeven met een bordje aan de ingang), men mag naar keuze gaan zitten zolang er geen plaatje “reserv\u00e9” op de tafel staat.
Uit eten in Tsjechi\u00eb is relatief goedkoop. \u00c0 la carte betaal je voor een hoofdschotel vaak niet meer dan 15\u20ac (incl. fooi), en meestal heb je aan 25\u20ac genoeg om goed gegeten en gedronken te hebben (per persoon).
Tsjechi\u00eb kent een sterke “lunchcultuur”. Tijdens de lunchpauze wordt vaak de dagmenu (meestal enkele keuzes) op restaurant gegeten of afgehaald, waarbij je moet rekenen op 10 – 15\u20ac voor soep, hoofdschotel en een drankje. Dagmenu’s worden echter nooit vertaald (en er wordt soms gewerkt met afkortingen om ze ontoegankelijker te maken voor toeristen).
Het geven van een fooi wordt verwacht wanneer men “aan tafel” (dus niet bij buffetvorm) wordt bediend. 10 tot 15% is de norm (waarbij standaard 10% courant is), waarvan mag worden afgeweken als je helemaal niet tevreden bent (of extra tevreden bent). Je antwoordt met “het nieuwe bedrag (inclusief fooi)” wanneer je de rekening krijgt.
Afhankelijk van het gerecht, moeten “bijgerechten” (Tsj.: p\u0159\u00edlohy) – groenten en\/of zetmeelproducten – apart worden bijbesteld. De meeste restaurants zijn dagelijks geopend.
Enkele prima restaurants in Praag:<\/em>
* Kolkovna https:\/\/www.kolkovna.cz\/en\/<\/a> (meerdere restaurants)
* \u0160enk\u00fdrna https:\/\/www.senkyrna.cz\/<\/a> (meerdere restaurants)
* Zlat\u00fd klas http:\/\/zlatyklas.cz\/en\/<\/a>
De betere (en bovengemiddeld dure) restaurants in Praag:<\/em>
* Na Kopci http:\/\/www.nakopci.com\/<\/a>
* V Z\u00e1ti\u0161\u00ed https:\/\/www.vzatisi.cz\/en\/<\/a>
* Soho (https:\/\/soho.cz\/?lang=en<\/a>)<\/p>\n\n\n\n
Tsjechi\u00eb kent een heel aantal traditionele gerechten. Vaak wordt gewerkt met varkensvlees (Tsj.: vep\u0159), kip (Tsj.: ku\u0159e), worst (Tsj.: klobasa), kool (Tsj.: zel\u00ed) en knoedels (Tsj.: knedl\u00edky).
Snackgerechten worden aangegeven met (Tsj.) ob\u010derstven\u00ed, zoals (Tsj.) p\u00e1rek v rohl\u00edku (de Tsjechische versie van een hot dog), (Tsj.) lango\u0161 (gefrituurd plat-rondgevormd deeg met look\/kaas en\/of ketchup), (Tsj.) sekan\u00e1 v housce (gehaktbrood op een broodje hamburger-stijl), (Tsj.) hranolky (frietjes) en andere snelle gerechten.
Enkele aanraders:
* \u010cesnekov\u00e1 pol\u00e9vka (looksoep)
* Gul\u00e1\u0161ov\u00e1 pol\u00e9vka (goulashsoep)
* Pe\u010den\u00e1 kachna (geroosterde eend)
* Sv\u00ed\u010dkov\u00e1 na smetan\u011b (rundsgebraad in groenten-roomsaus)
* Plze\u0148sk\u00fd gul\u00e1\u0161 (goulash met bruine [bier]saus)
* Sma\u017een\u00fd s\u00fdr (of ook sma\u017e\u00e1k) (gebakken \/ gefrituurde kaas)
* Medovn\u00edk (honingcake)
* Hork\u00e9 maliny (roomijs met warme frambozensaus)<\/p>\n\n\n\n
Tsjechen zijn al vele jaren met ruime voorsprong de grootste bierdrinkers (per capita) ter wereld. Bier (Tsj.: pivo) was op restaurant lang ook “goedkoper dan water”, maar die tijd is voorbij na productiekost- en BTW-verhogingen. De meeste bieren zijn pilsbieren (pils dankt zijn naam aan Plze\u0148) (Tsj.: le\u017e\u00e1k), maar ook amber bieren (Tsj.: \u010dern\u00e9 pivo), half-pils\/half-amber (Tsj.: \u0159ezan\u00e9 pivo) en witbieren (Tsj.: nefiltrovan\u00e9 pivo) worden overal aangeboden. Bieren worden aangeboden op fles, van het vat of “op tank” (Tsj.: tankov\u00e9 pivo). Dat laatste is de niet-gepasteuriseerde vorm die van brouwerij tot restaurant op gekoelde tank wordt gehouden, met de meest originele (en algemeen aanvaard de beste) smaak.
Aangezien er alcohol-nultolerantie is in het verkeer, zijn ook de alcoholvrije bieren zeer in trek en heel lekker. Birell is het meest bekende merk, die nu ook heel populaire radler-types aanbiedt.
Door de hoeveelheid zon, is Moravi\u00eb ook gekend als wijnstreek. De Tsjechische witte en ros\u00e9-wijnen kunnen makkelijk wedijveren met andere ter wereld, maar zijn typisch veel redelijker geprijsd. Ook op restaurant kost een fles wijn vaak maar rond 15\u20ac.
Cocktails zijn vaak verrassend goedkoop, doch van prima kwaliteit.
Qua frisdranken, zijn vooral de huisgemaakte limonades (Tsj.: domac\u00ed limon\u00e1da) aanraders, en Kofola (de eigen versie van de Cola, uit het communistische tijdperk).
Mijn favoriete cocktailbars:
* \u010cili bar<\/a>
* The Alchemist Bar<\/a><\/p>\n\n\n\n
Praag biedt als historische (hoofd)stad uiteraard vele bezienswaardigheden.
De traditionele aanraders:
* De oude markt (Starom\u011bstsk\u00e9 n\u00e1m\u011bst\u00ed<\/a>) met het Praagse horloge (Pra\u017esk\u00fd orloj<\/a>)
* De Karelsbrug (Karl\u016fv most<\/a>)
* Het kasteel (Pra\u017esk\u00fd hrad<\/a>)
* Wenceslausplein (V\u00e1clavsk\u00e9 n\u00e1m\u011bst\u00ed<\/a>) met het nationaal museum (N\u00e1rodn\u00ed muzeum<\/a>)
* Het dansende huis (Tan\u010d\u00edc\u00ed d\u016fm<\/a>)
* De televisietoren (\u017di\u017ekovsk\u00e1 televizn\u00ed v\u011b\u017e<\/a>)
* De Spaanse synagoge (\u0160pan\u011blsk\u00e1 synagoga<\/a>)
* Het republieksplein (N\u00e1m\u011bst\u00ed Republiky<\/a>) met het stadhuis (Obecn\u00ed d\u016fm<\/a>) en de nationale bank (\u010cNB<\/a>)
Minder bekend maar aanraders:
* Petr\u00ednheuvel (Pet\u0159\u00ednsk\u00e1 rozhledna<\/a>) – met de kabelbaan naar boven (gratis met dag\/3-dagenticket openbaar vervoer) en een adembenemend uitzicht over Praag vanop de “mini-eiffeltoren”
* De Hoge Burcht (Vy\u0161ehrad<\/a>) – het mooiste en meest romantische uitzicht op Praag en de rivier vanop de muur rond de tuinen<\/a>
* De Lennon-muur (Lennonova ze\u010f<\/a>) – creatieve graffitimuur die er elke dag anders uitziet
* De metronoom (Pra\u017esk\u00fd metronom<\/a>) – aangenaam park om ‘s zomers te chillen met een biertje en muziek aan het Stalin<\/a> standje
* Een uurtje (of twee) met de pedalo op de Vltava<\/a>
* Rondhangen in de zoo (Zoo Praha<\/a>) meer opgevat als dierenpark (zonder kooien) – vult een hele dag
* Kuieren in het grootste park van Praag (Kr\u00e1lovsk\u00e1 obora Stromovka<\/a>)
Aanraders buiten Praag:
* Kutn\u00e1 Hora<\/a> met het knekelhuis (Kostnice Sedlec<\/a>)
* Brno<\/a> – de tweede grootste stad van Tsjechi\u00eb, hippe gezellige stad
* Het witte kasteel (St\u00e1tn\u00ed z\u00e1mek Hlubok\u00e1<\/a>)
* De brouwerij van Plze\u0148 (Pivovar Plze\u0148sk\u00fd Prazdroj<\/a>)
* Het Tsjechisch paradijs (Chr\u00e1n\u011bn\u00e1 krajinn\u00e1 oblast \u010cesk\u00fd r\u00e1j<\/a>)
* \u010cesk\u00fd Krumlov<\/a> – historisch stadje (UNESCO erfgoed)
* Karlovy Vary<\/a> met zijn warmwaterbronnen (iets te snob)
Skigebieden:
* Kl\u00ednovec<\/a>
* Skiare\u00e1l Je\u0161t\u011bd<\/a> (Liberec)
* \u0160pindler\u016fv Ml\u00fdn<\/a><\/p>\n\n\n\n
Voedingswinkels (Tesco, Albert, Lidl, Billa,…) zijn vaak geopend van 7:00 tot 21:00 en dit elke dag (7 op 7). De meeste andere winkels en winkelketens zijn open van 9:00 tot 20:00, ook dagelijks. Kleinere familiezaken hebben vaak \u00e9\u00e9n of twee sluitingsdagen, en sluiten vaak tijdens de middag.
Winkelcentra (Tsj.: obchodn\u00ed centra) vind je in elk stadje, en bieden typisch een veelvoud aan winkels en winkeltjes aan: kledingswinkels, voedingswinkels, drogisten (DM, Teta), apotheken (Dr. Max, Benu), kappers,… en op het bovenste verdiep restaurants en fast food (McDonald’s, Burger King, KFC, Bageterie Boulevard,…)
Bekendste winkelcentra:
* Palladium<\/a>
* Nov\u00fd Sm\u00edchov<\/a>
* Westfield Chodov<\/a><\/p>\n\n\n\n
De hoofdwegen zijn meestal goed onderhouden, de kleinere wegen kennen vaak wat meer “putten”. Op de autosnelweg mag 130km\/u worden gereden (autosnelwegen binnen bebouwde kom 80km\/u), binnen bebouwde kom 50km\/u en daarbuiten 90km\/u. Bij wegenwerken op de autosnelweg is 80 of 100km\/u de norm. Dit alles uiteraard behoudens lokale beperkingen.
Tsjechi\u00eb kent geen wegenbelasting, maar op “de meeste” stukken van de autosnelweg is tol verschuldigd middels een vignet. Een vignet is “digitaal” en wordt online aangekocht voor 1 dag, 10 dagen, 30 dagen of 1 jaar via de offici\u00eble website<\/a>. Controles worden uitgevoerd met portalen over de weg (nummerplaatherkenning).
Alle typische brandstoffen (diesel [+ AdBlue] \/ benzine E10, E5 \/ LPG \/ CNG) zijn courant te vinden, en duidelijk goedkoper (0,10\u20ac – 0,40\u20ac per liter) dan in Duitsland \/ Belgi\u00eb \/ Nederland. Betaling gebeurt meestal “binnen” aan de kassa. De meeste tankstations zijn 24\/24 7d\/7 open, en de bijbehorende winkeltjes zijn dan ook uitstekende “nachtwinkels”. Elektrische auto’s worden populairder, maar publieke laadpalen zonder abonnement zijn eerder moeilijk te vinden.
Voor parkeerovertredingen wordt er voor buitenlanders vaak een wielklem aangebracht – dit is vooral een extreem tijdverlies – let dus op beperkingen, verboden en tijdslimieten!<\/p>\n\n\n\n
Praag (in het bijzonder) is gekend voor een uitstekend, stipt en betaalbaar openbaar vervoer (officieel het tweede beste ter wereld). Tickets zijn er voor 30 minuten (zonder overstappen, 30K\u010d [+\/- 1.20\u20ac]), 90 minuten (onbeperkt, 40K\u010d [+\/- 1.60\u20ac]), 1 dag (120K\u010d [+\/- 4.75\u20ac], 3 dagen (330K\u010d [+\/- 13\u20ac]. Bussen, trams en metro’s rijden tussen 6:00 en middernacht, en daarbuiten is er nachttransport voorzien. Op zaterdagen, zon- en feestdagen is er een aangepaste dienstregeling. Er zijn 3 metrolijnen (A, B en C). Nachttrams en -bussen hebben een nummer beginnende met 9.
Op de meeste trams kan er nu contactloos een (onmiddellijk geldig) ticket worden gekocht, anders worden tickets gekocht aan gele zuilen nabij stops (mogelijkheid tot contactloos betalen). Papieren tickets moeten worden gevalideerd bij het opstappen op tram\/bus of bij het binnenstappen van een gele zone (metro) – NIET VERGETEN! Controles zijn niet zeldzaam, en uitzonderingen\/excuses worden niet aanvaard voor toeristen met niet-gevalideerde tickets.
Je reisweg plannen kan best met Google Maps, die realtime de tijden en de bezetting aangeeft.<\/p>\n\n\n\n